Skip to content

CC – Communicatievak in zeven hoofdstukken – deel 4: Alles

januari 4, 2015

Tweede deel tweeluik: Vergeet die media

Marketing slagzinnen zoals ‘alles is communicatie’ zetten aankomende communicatiestudenten al jaren op het verkeerde been. Ze presenteren een alternatieve werkelijkheid. Naast de werkelijkheid (en het liefst er vóór). Deze vorm van jokken neigt naar professioneel onethisch gedrag, maar heeft er de afgelopen tien jaar voor gezorgd dat hbo communicatieopleidingen tenminste lekker draaiden. Financieel dan. Vakinhoudelijk gaan de dingen minder florisant. Communicatieafdelingen worden links en rechts opgeheven. En tegelijkertijd wordt communicatie wel steeds belangrijker. Maar professionals in communicatie blijken daarbij steeds minder relevant. Deze trends roepen een aardige vraag op voor (aspirant) studenten. Met welke kennis en competenties ben ik wel relevant als ‘communicatieadviseur’? En, waar doe ik ze op?

4. Bij alles moet Communicatie betrokken zijncommunicatie-binnen-huwelijk

Door ‘alles’ tot communicatie te verheffen – wat gebeurt met de leus ‘alles is communicatie’ – wordt de overtuiging bij jonge communicatiemensen gevoed dat Communicatie dus ook bij alles dient te worden betrokken. Alles waarover wordt gecommuniceerd is immers communicatie.
Dat mensen in alles wat ze doen inderdaad met anderen communiceren lijkt mij nogal logisch. Alle mensen communiceren, verbaal en non-verbaal. Maar zodra de redenering wordt doorgetrokken naar de aanname, ‘dat je daar dan dus ook een communicatiespecialist voor nodig hebt’, maakt strakke logica in mijn beleving plaats voor zwabberende emotie. Da’s gelijk ook een van de dingen die communicatieprofessionals in de digitale praktijk dikwijls parten speelt; er is veel emotie en weinig logica.


De praktijk leert dat communicatiespecialisten in de regel nog mediaspecialisten zijn, in de traditie van PR en bedrijfsjournalistiek. Alleen doen zij hun ding onder een andere positioneringsvlag, ‘communicatie’. Deze specialisten waren de vroegere monopolisten over ‘de’ media. Ze waren destijds noodzakelijk om bepaalde informatie naar groepen over te brengen, zoals (journalisten van) kranten en tijdschriften dat doen.
In collegezalen en wandelgangen hoor je ook tegenwoordig nog dikwijls professionals het hebben over ‘de’ communicatie. Ze hebben het dan doorgaans over communicatie via ‘de media’, en over zaken zoals ‘de’ boodschap. Maar, niet alle communicatie is mediacommunicatie. En tegenwoordig, ten tijde van de Digitale Revolutie, is lang niet alle mediale communicatie formele communicatie bovendien.
Niet alleen op sociale netwerken, maar ook op corporate collaboration platforms heeft vrijwel alle content, waarover en waarmee wordt gecommuniceerd, zijn bron buiten het communicatiemedia-domein. Wetenschappelijke rapporten van een laboratorium bijvoorbeeld komen uit dat laboratorium, niet van de communicatie-afdeling. Om de informatie effectief uit te nutten is vooral kennis van het onderwerp nodig. Van het onderwerp buiten het communicatiedomein dus. Nu steeds meer communiceer-verantwoordelijkheid bij kenniswerkers is belegd, is de behoefte aan redacteuren (om vóór hen te communiceren) geslonken. U zult het met me eens zijn dat al die onderwerpen, buiten het communicatiedomein, niet tot het alles van ‘alles is communicatie’ kunnen worden gerekend. Hoe zit het dus eigenlijk met dat ‘alles’? Wanneer is dat eigenlijk communicatie? Of beter gezegd, wanneer vergt de communicatie daarvan een communicatiemedia-specialist?

Digitalisering-fokke-en-sukkeDigitale communicatieproblemen
Neem de digitale communicatieproblemen van tegenwoordig, zoals het verbranden van miljarden bij de overheid in falende IT trajecten. Projecten, waarin communicatie in de regel een kernthema is. Dan geeft dit toch te denken? Waar blijft al die ‘alles’ omvattende communicatie-expertise dan, dat het telkens weer zo enorm de spuigaten uitloopt, mede als gevolg van communicatie-issues? Terwijl er al minstens vijf jaar (en dan ben ik mild) nieuwe generaties communicatieprofessionals de arbeidsmarkt instromen. Frisse jonge mensen met nieuwe ideeën en eigentijdse inzichten voor het aangaan van eigentijdse uitdagingen…
Zou je denken en hopen.

Maar nee; zij zijn nog dikwijls vol gestopt met oud mediadenken en middelen-doen. In ons tijdvak wordt blaadjes maken nog steeds gezien als een toekomstgerichte bodem voor ‘communicatie’. Afgestudeerden missen daardoor actuele kennis en kunde om echt relevante, letterlijk kapitale communicatie-issues te helpen voorkomen en oplossen. Veelal issues die zich ergens achter de mediafaçade bevinden. (En nooit in de vorm van taal- of vormgevingsfouten.) Hun strategische ambities struikelen over hun tijdens de opleiding opgedane mediacompetenties en expertise. Alle media worden meestal wel afgedekt in ‘alles is communicatie’ curricula. Maar communiceren en (digitale) communicatieprocessen worden dat doorgaans nog niet. Laat staan informatieprocessen, die door alle (digitale) communicatie heen lopen. In wezen kunnen communicatie-experts heel veel geld besparen. Als ze maar verstand hadden van het onderwerp.
Maar media vormen ook vandaag de dag nog de spil van ‘communicatie’-opleidingen. Ze representeren een enorm nauwe kokerblik op ‘communicatie’. Een mediablik die een groot deel van de beroepsgemeenschap in een verstikkende greep houdt.

Verbinden
Als het gaat om verbinden – een woord dat communicatiemensen nogal eens in de mond nemen bij het beschrijven van hun rol – dan liggen er twee sporen open. Eentje ligt in het digitale domein, dat veel groei- en ontplooiingsmogelijkheden biedt.
Het tweede spoor waarlangs communicatieprofessionals hun relevantie kunnen heroveren ligt in (het bijbrengen van) communiceervaardigheid. Als iedereen beter met elkaar communiceert, verbindt dat uiteraard stukken beter dan het oproepen tot verbinden via allerlei media.
Beide sporen hebben een relatie met elkaar. De groeiende behoefte aan communiceervaardigheid is immers – in ieder geval ten dele – een direct gevolg van de digitalisering, die het media- en informatiedomein heeft open gebroken, en ‘gesocialiseerd’. In het ‘sociale’ tijdperk communiceert iedereen zelf, zonder tussenkomst van een mediadeskundige.

Luc de Ruijter 4 januari 2015

Eerder verscheen:
deel 1: Herhaling
deel 2: Essentie
deel 3: Bedrijfskritisch
deel 5: Basis
deel 6: Communiceervaardigheid
deel 7: Verdieping

 

Advertenties

Geef een reactie

Gelieve met een van deze methodes in te loggen om je reactie te plaatsen:

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s

%d bloggers liken dit: